Het is ruim 60 jaar geleden dat een groot deel van het continent bevrijd werd door de Anglo-Amerikanen. Landen met amper een democratische traditie (West-Duitsland en Italië) werden maatschappelijk en politiek omgebouwd naar Westers/Verlicht model. Het Oostelijk deel van Europa kreeg pas na 1989 toegang tot deze democratische gemeenschap. Tussen 1945 en 1989 heerste de Koude Oorlog, waarin de rode dictatuur de bruine en zwarte had afgelost.  

Opnieuw zorgden juist de Amerikanen voor het vrijwaren van het Westelijk deel van het continent voor nieuwe dictaturen. Daarnaast hadden zij eind jaren ’40 de Marshall-hulp ingesteld, waardoor West-Europa weer in staat was volwaardig aan de wereldhandel deel te nemen. De helpende hand van de Amerikanen is uitgebreid en genereus geweest (‘benevolence of selfinterest’ van Adam Smith). Er ontstond na deze interventies op het continent het idee dat de geboden hulp inhield dat de Anglo-Amerikanen gekopiëerd moesten worden. Ons continentaal erfgoed, dat in de eerdere broederstrijd begraven was, werd eigenlijk vergeten. Terwijl de Anglo-Amerikanen daaruit nota bene hun inspiratie hadden geput. Het oude continent zal dus als het ware terug moeten gaan naar de eigen oerbronnen en daar hun eigen interpretatie aan geven. Als men de Anglofiele turbotaal van de continentale eliten nu hoort, zijn we daarvan nog zeer ver verwijderd.

Rijnlanders zijn in zekere zin realistische cynici, Anglo-Amerikanen zijn onverbeterlijke optimisten. Of dat helemaal klopt met het beeld van R. Kagan – dat de Amerikanen van Mars komen en de Europeanen van Venus – staat nog te bezien. Men zou kunnen stellen dat om de optimistische helderheid te krijgen een Marsiaanse vecht-mentaliteit nodig is. De Europeanen zijn als cynische realisten op de hoogte van het feit dat om vliegen te vangen beter honing dan azijn kan worden gebruikt.
Heinrich August Winkler, Duits historicus, stelt in zijn essay in Die Zeit van 14.02.2007 dat de ‘westliche Wertegemeinschaft’ de Trias Politica
deelt. Alleen de consequenties die eruit worden getrokken, zijn voor wat betreft Rijnlanders c.q. Anglo-Amerikanen verschillend. Dit alles in overeenstemming met een bekende uitspraak van Immanuel Kant: ‘Domheid is geen gebrek aan verstand, maar een gebrek aan oordeelsvermogen. En je komt het vooral tegen als mensen hun theorieën voor werkelijkheid houden.’

Piet Moerman
Geldrop, 22 september 2008