De meeste dromen zijn bedrog, maar in de ‘American Dream’ geloven we kennelijk bijna allemaal. Dagelijks storten we ons in de ‘rat race’ om ons geluk achterna te hollen. We schromen niet om onszelf voor gek te zetten in Idols, Nederlands Volgende Topmodel, ‘So You Wanna Be A Popstar’ in de hoop een sprong naar een eeuwig gelukkig leven te kunnen maken. Iedereen doet er aan mee. Topmanagers proberen het bijvoorbeeld via lucratieve optie- en bedrijvenhandel en topsporters doen het met behulp van doping. Valsspelen mag, als je het maar professioneel doet.

De ‘American Dream’ weerspiegelt alles waar een Angelsaksisch gedreven maatschappij voor staat: rijkdom, macht, succes en aanzien. Pas dan kunnen we ons kennelijk vrij voelen. Het maakt niet uit hoe je het doet, als je maar succesvol bent. De realiteit leert ons echter dat we eerder als lemmingen naar de afgrond rennen, dan onze droom realiseren. Steeds minder mensen voelen zich gelukkig, de ‘rat race’ wordt velen te zwaar (‘burn out’ overkomt je tegenwoordig zomaar op je 25e), mensen zijn de controle over hun eigen leven kwijt, TomTom en Outlook beheersen onze dag. De bezieling is er uit en het leven lijkt nergens meer over te gaan. Weemoedig denken we terug aan hoe het leven was voordat we werden geïnfecteerd met het Angelsaksische virus. Het leven was nog herkenbaar Rijnlands en als mens deed je er nog toe. Wat is er aan de hand?

Het Angelsaksische organiseermodel is bij de meeste mensen wel bekend. Het vertegenwoordigt de individualisering en materialisering van de samenleving en een onevenwichtige economische groei. Landen als de Verenigde Staten (Amerika) en Engeland zijn de sterkste exponenten van deze cultuur. De resultaten zijn ook bekend: minder solidariteit en samenwerking, meer maatschappelijke onzekerheid en criminaliteit of zelfs, in het geval van de VS, een failliete staat. Ook Nederland vertoont steeds meer Angelsaksische trekken. We hebben ons er sinds de jaren 70 aan overgeleverd.

Rijnlands staat voor de Europese manier van organiseren en samenwerken. Kernwaarden van het Rijnlandse zijn samenwerken, gemeenschapszin, geluk, duurzaam omgaan met de aarde, je omgeving, en de economie. De geografische kern van het Rijnlandse denken ligt ongeveer rondom het stroomgebied van de Rijn. Vandaar de naam dus. Vooral Duitsland en Nederland zijn bepalend doordat daar een sociale vorm van maatschappij altijd dominant is geweest. De Europese ‘Oude Wereld’ is al eeuwenlang bekend met een internationale diversiteit aan culturen, talen, volkeren enz. en we zijn er ons al eeuwen van bewust dat we ook onderling afhankelijk zijn van elkaar. Sinds de tweede wereldoorlog is de onderlinge afhankelijkheid alleen maar toegenomen en versterkt. We hebben afscheid genomen van imperialistische zaken als oorlogvoering en kolonialisme. Het ‘stakeholder-denken’ heeft er mede voor gezorgd dat onze maatschappijen zijn gebaseerd op de stuurcodes van democratie, vrijheid, gelijkheid, broederschap, kwaliteit van samen-leven en onderling vertrouwen. Deze fundamentele waarden worden ondersteund door ‘principle based’ wetgeving. Het resultaat van dit jarenlange proces heeft geleid tot grote welvaart, welzijn en stabiliteit.
Onze Rijnlandse samenleving staat echter onder druk. Economisch, politiek en maatschappelijk worden wij in toenemende mate gedwongen het spel van anderen uit de ‘Nieuwe Wereld’ (vooral Amerika, maar in toenemende mate ook Azië) mee te spelen. Het spel uit deze wereld is geworteld in, en wordt gevoed vanuit, wezenlijke andere historische uitgangspunten en principes. Namelijk die van de plutocratie, met het ideaal van recht van de sterkste; dominantie van groei van economisch bezit (shareholders-perspectief) en ‘rule based’ wetgeving (alles mag, zolang het volgens de letter van de wet niet verboden is). We staan voor een kruispunt: passen we ons aan en adopteren en integreren we in het ons van oorsprong vreemde Angelsaksische economische en maatschappelijke model, of blijven we trouw aan onze ‘roots’ en gaan we in de realiteit van vandaag en morgen aan de slag met het uitvinden van een model voor “nieuw Rijnlands organiseren”, waarmee wij economische, politieke en maatschappelijke orde op een authentieke ‘Rijnlandse’ wijze en met een blijvende hoge staat van welvaart en welzijn kunnen combineren?
Nieuw is het Rijnlandse organiseren dus niet. Het was/is er al en we zien het nog om ons heen. Mensen herkennen de verschillen tussen de twee organiseerprincipes nog goed. We zullen het echter manieren moeten vinden hoe we andere wijzen van organiseren aansluiten op het Rijnlandse. Zeker is dat het geen ‘hype’ is, geen volgend (management) model, maar een maatschappelijke ontwikkeling, die door steeds meer mensen wordt herkend en waarbij steeds meer mensen zich de vraag stellen of het domweg volgen van Angelsaksische opinieleiders wel zo slim is. We zien en voelen immers letterlijk de gevolgen van het domweg na-apen. Als we dat blijven doen, dan weten we nu al waar we gaan uitkomen. Rijnlanders willen er toe doen en daarom moet het anders!

Op 12 oktober 2007 vindt de eerste Grote Rijnland Conferentie plaats georganiseerd door de Stichting Vanwoodman Society en het Rijnland-Weblog, twee kennisproductieve netwerken van wetenschappers, adviseurs, managers en andere belangstellenden, die de principes van het Rijnlands organiseren onderzoeken toepassen op diverse werkgebieden, zoals onderwijs, personeelsbeleid, planning- en besturingsvraagstukken en politiek. fiNext medewerkers maken deel uit van deze kennisnetwerken, vooral ook omdat fiNext zelf een Rijnlands georganiseerde organisatie is waar vakmanschap, persoonlijke ontwikkeling, ondernemerschap en duurzame resultaten worden nagestreefd. Klinkt dit u soft in de oren? Dan komt u wellicht bedrogen uit. De Rijnlandse werkelijkheid is realistisch en durft de feiten onder ogen te zien.
Op 12 oktober 2007 vond het eerste Rijnland Congres plaats. Kijk voor een verslag op www.organisatieactivist.nl ; www.vanwoodman.com ; www.rijnland-weblog.nl en www.regelzucht.nl

Henk Hogeweg is organisatieadviseur en veranderkundige op het gebied van strategie en organisatiebesturing.